Mười năm nữa ai sẽ sống ở đây? Câu hỏi tôi mang theo sau một video khó nghe

Có những video tôi xem xong thấy dễ chịu, vì nó nói đúng điều mình muốn nghe. Video tuần này thì ngược lại. Tôi xem được một phần ba thì tắt, hôm sau mới mở lại xem nốt. Người nói là anh Đức, và chủ đề là một câu hỏi nghe đã thấy gai: quy hoạch Hà Nội có đang cố tình làm người nội đô khó đi hay không.

Tôi ghi lại không phải vì tin hết, mà vì sau khi bỏ đi những chỗ nói hơi mạnh, còn lại một câu hỏi dùng được cho mọi mảnh đất tôi đi xem.

Tôi xem gì, và vì sao khó chịu

Nhà tôi ở trong phố, bố mẹ tôi có một căn nhà cũ, nên tôi thuộc đúng nhóm người mà video nhắc tới nhiều nhất. Anh ấy kể về bạn học cũ, về họ hàng sống quanh khu phố cổ: nhiều nhà có của, có nhà cho thuê, nhưng thế hệ sau làm ăn không bằng bố mẹ, vì tiền thuê nhà cứ về đều nên không còn gì thúc phải cố. Nghe đến đó tôi tự ái, rồi nghĩ tới vài người quen của mình và thấy không cãi được hết.

Phía bên kia, anh ấy nói về những người ở tỉnh lên học rồi ở lại lập nghiệp. Ngày trước họ tin cứ chăm là mua được nhà. Giờ nhà trong phố đắt tới mức một người giỏi làm vài chục năm vẫn chưa chắc mua nổi, và khi hết hy vọng thì người ta thôi cố. Theo anh ấy, quy hoạch lần này, sâu hơn chuyện đường với tàu, là cách bắt cả hai nhóm phải chuyển động lại.

Đó là góc nhìn riêng của anh ấy. Tôi không kiểm được ý định của người làm quy hoạch, nên tôi để nó ở mức một giả thuyết.

Cây gậy, củ cà rốt, và hóa đơn của những thứ hào nhoáng

Đoạn giữa video dùng hai hình ảnh. Cây gậy là những thứ làm cho việc ngồi yên trên tài sản cũ khó dần: quy hoạch chưa rõ ngày làm, người mua e dè, ngân hàng thận trọng.

Củ cà rốt là những khu đô thị mới rất đẹp. Chỗ này tôi thấy đáng nghe nhất. Anh ấy hỏi một câu đơn giản: quảng trường, hồ nước, đêm nhạc, pháo hoa ở những nơi đó, rốt cuộc ai trả tiền? Câu trả lời là người mua, vì mọi khoản đều nằm trong giá bán. Tôi nhớ lại mấy lần mình đi xem nhà mẫu, ra về lâng lâng, và chưa lần nào tự hỏi trong giá mỗi mét vuông có bao nhiêu phần là tiền cho cái cảm giác lâng lâng ấy.

Từ nay nhìn một bảng giá, tôi sẽ tách hai phần: phần trả cho chỗ ở, và phần trả cho sự hào nhoáng.

Điều anh ấy nói mà tôi nhớ: nhìn người trẻ, đừng nhìn đất

Phần sau của video là phần tôi chép nhiều nhất. Anh ấy nhắc định hướng dân số Hà Nội tăng thêm khoảng năm đến sáu triệu người trong chừng mười năm tới, rồi hỏi số người đó ở đâu ra. Sinh thêm thì không kịp, nên chỉ có thể là người từ nơi khác chuyển về, mà chủ yếu là người trẻ của các tỉnh quanh Hà Nội. Con số là lời anh ấy dẫn, tôi chưa tự tra văn bản gốc.

Từ đó anh ấy đi tới một ý làm tôi giật mình, vì tôi đang có ý định mua một mảnh ở quê vợ. Một nơi mà người trẻ lần lượt rời đi thì về sau ai mua lại, ai thuê, ai mở cửa hàng? Anh ấy lấy ví dụ Nhật Bản, nơi có những thị trấn nhà bỏ trống chỉ vì vắng người trẻ.

Cả chuỗi lập luận tôi tóm lại cho mình thế này: muốn đoán tiền về đâu thì xem người về đâu, muốn đoán người về đâu thì xem việc làm ở đâu. Và anh ấy cho rằng vùng giữa vành đai 4 và vành đai 5 phía Tây là chỗ hai dòng người gặp nhau, một dòng từ phố cũ ra, một dòng từ các tỉnh vào. Hòa Lạc nằm trong vùng đó, với các trường đại học và khu công nghệ cao. Anh ấy còn đưa ra một con số rất lớn về lượng sinh viên trong tương lai, tôi không chép lại vì đó là chuyện của nhiều năm nữa.

Tôi tự kiểm được gì

Anh ấy là người bán đất ở Hòa Lạc, nên tôi không lấy kết luận của anh ấy làm của mình. Tôi chỉ lấy câu hỏi: mười năm nữa ai sống ở đây.

Việc đầu tiên tôi làm là đọc thêm về con số dân tăng thêm và ai được, ai mất trong chuyện đó. Bài cách đặt tài sản theo dòng 5 đến 6 triệu dân sắp về Hà Nội nói kỹ hơn phần này.

Việc thứ hai là so ba lựa chọn tôi vẫn lẩn quẩn trong đầu. Tôi đọc bài đất nền Hòa Lạc, nội đô hay TP.HCM, để tiền ở đâu 20 năm tới để xem người ta đặt các nơi cạnh nhau ra sao.

Việc thứ ba là thứ tôi tự làm bằng mắt. Lần gần nhất lên Hòa Lạc, tôi đứng ở cổng một trường đại học đúng giờ tan học. Tấm ảnh đầu bài chụp sinh viên trong một ngày khai giảng ở trên đó. Tôi không đếm được bao nhiêu người, nhưng họ rất trẻ và đang ở đó thật. Về quê vợ dịp vừa rồi, tôi cũng đứng ở đầu làng giờ tan tầm, ghi lại xem mình gặp những ai.

Video gốc ở đây: Quy hoạch Hà Nội 100 năm, có cố tình làm người nội đô nghèo đi không.

Điều tôi mang về

Câu anh ấy khuyên ở cuối thì tôi giữ: khi chọn chỗ đặt tiền, đừng hỏi mình thích ở đâu, hãy hỏi con mình sau này muốn học và làm việc ở đâu. Mảnh ở quê vợ, tôi chưa bỏ hẳn. Tôi chỉ thêm một dòng vào sổ trước khi quyết: mười năm nữa, quanh mảnh đó còn bao nhiêu người ở tuổi con tôi bây giờ.